Яндекстің істен шығуы: басты такси бір күнде «құлап» қалса не болады

Не болды

11 қазан, жексенбі күні таңертең қазақстандықтар Яндекс Go арқылы такси шақыра алмады. Тамақ жеткізу мен Лавка істемеді, ал жүргізушілер мен курьерлерде «Яндекс Про» қосымшасы ашылмай қалды. Компания сервистер уақытша қолжетімсіз екенін хабарлап, Қазақстан заңдарына сай жұмыс істейтініне сендірді.

Себеп шекараның арғы жағында болды. БАҚ хабарлауынша, 8–11 қазан аралығында Яндекстің Ресейдегі бірнеше өңірдегі деректер орталықтары ұшқышсыз ұшақ шабуылынан зардап шеккен, ал 11 қазанда Владимирдегі орталық толық тоқтаған. Іркіліс Қазақстанмен қатар Беларусь пен Армения және Яндекс сервистері жұмыс істейтін басқа елдерге де әсер етті.

Төңіректе не болды

• Сұраныс бәсекелестерге ауысты. inDrive-та бірнеше сағатта тапсырыс әдеттегі жексенбі таңындағыдан шамамен үш есе көбейді. Онда баға келісімді болғандықтан, кей жағдайда сапарлар үш есеге жуық қымбаттады.
• Реттеушінің реакциясы. 13 қазанда БДҚА (Бәсекелестікті дамыту және қорғау агенттігі) inDrive-қа ескерту жолдады. Бұл — алдын алу шарасы: бұзушылық анықталған жоқ, бірақ ведомство агрегаторлар нарығының қатты шоғырланғанын еске салды.
• inDrive жауабы. Компания 19 қалада жүргізушілерге комиссияны ең төменгі деңгейге дейін түсіріп, саудаласу диапазонын шектеді. Оның айтуынша, орташа чек 519 теңгеден артық өспеген, бірақ әуежайлар маңында бағалар әдеттегіден жоғары болған. Нұсқалар әртүрлі, сондықтан бұл сандарды компанияның сөзі ретінде оқыған жөн.
• Деректер туралы сұрақ. Цифрлық даму министрлігі қазақстандықтардың жеке деректері сақталған серверлер елде тұрғанын және штатты режимде жұмыс істеп жатқанын хабарлады, бірақ такси мен жеткізудің жекелеген компоненттері шетелде орналасқан. 2026 жылы Яндексті тексермеген, ал барлық резервтік серверді елде ұстау туралы жалпы талап жоқ. «Әділет» фракциясының депутаттары Бас прокурордан деректерді шетелге беру заңдылығын тексеруді сұрады.
• Жүргізушілердің ақшасы. Яндекс Go қаражатты шығару мен қолма-қол ақшасыз төлем жұмыс істеп тұрғанын мәлімдеді, бірақ жүргізушілер төлемдердің кешігуіне шағымданды.
• Мерзімдер. Сервистер кезең-кезеңімен қалпына келтірілді. Сол күндері цифрлық даму министрі толық жұмысты екі-үш күннен кейін күткен.

Бұл қазір нені білдіреді

Басты қорытынды қарапайым: тапсырыстардың орасан үлкен үлесі бір агрегаторға тіреліп тұр. БДҚА деректері бойынша, Яндекс арқылы шамамен 300 мың жүргізуші жұмыс істейді. Ол құлаған кезде басқа платформалар сұранысты қабылдап үлгермейді, ал бағалар секіреді.

Парк үшін бұл — ақша мәселесі. Жүргізушіде тапсырыс жоқ болса, жалдау төлемі де жоқ. Жүргізушіге сабақ: телефондағы екінші қосымша енді сән емес, қажеттілік. Бұл жерде салықтық мәселе жоқ: жүргізуші бірнеше платформада жұмыс істесе, әрқайсысы өз 4%-ын бөлек ұстайды.

Әрі қарай не болуы мүмкін

Бұл — болжам, дерек емес.

• Серверлердің қайда тұрғаны және іркіліс болғанда не болатыны туралы әңгіме жалғасуы әбден ықтимал. Мәселені депутаттар қойып қойды, бірақ шешім әзірге жоқ, ал цифрлық даму министрі отандық такси платформасы туралы сұраққа жариялау жасаған жоқ.
• Реттеуші сұраныс шарықтаған сағаттарда «келісімді» платформалардың бағасын мұқият қадағалауы мүмкін. Сақтандыру хат ведомствоның тез әрекет ететінін көрсетті.
• Баламалар мүмкіндік алды: inDrive, Uber, Aparu, ал жазда бері Green SM де.
• Бір платформаға тәуелді парктерге келесі жылы тапсырыстың екінші көзін қалай қосуды шешуге тура келеді.

Дереккөздер: Digital Business, 11.10 · Informburo, Владимир және Яндекс Про · Zakon.kz, БДҚА және inDrive, 13.10 · Bank.kz, 19 қаладағы 1% комиссия · Kapital.kz, Цифрлық даму министрлігінің мәлімдемесі · Bluescreen, тексерулер болмаған · Tengrinews, депутаттың сұрауы · Informburo, жүргізушілерге төлемдер · Nur.kz, цифрлық даму министрі · Finratings, 300 мың жүргізуші · Zakon.kz, бірнеше платформадағы салық